الشيخ محمد آصف المحسني
261
انوار هدايت (تفسير قرآن كريم) (فارسى)
حضورى خود معلول در نفس انسان موجود است . مثل محبت ، انسان هيچوقت اشتباه نمىكند كه پسر خود را دوست دارد يا نه . همسر خود را دوست دارد يا دوست ندارد ؟ ! . دوستى و محبت ، دشمنى و عداوت ، در باطن انسان وجود دارد . هركسىكه باشد مىداند ، با فلانىها علاقه و محبت دارد ، يا با فلانىها دشمنى و عداوت دارد . اصلا ممكن نيست كه در مورد محبت و عداوت و ساير صفات نفسى خود انسان شك كند . تمام اينها تنها با وجدان انسان قابل درك است . هيچ وقت با حواس پنجگانه قابل درك نمىباشد . كسى نمىتواند تنفر خود نسبت به چيزى را توسط يكى از حواس پنجگانه خود درك كند ؛ ولى توسط وجدان خود زود مىتواند درك نمايد . اماّ مراحل معرفت خداوند جل جلاله از خود راههاى مختلف دارد و اكنون بعضى از راههاى آن را به همين مناسبت خدمت شما بيان خواهم كرد . اقسام معرفت 1 - قسم اول معرفت خدا فطرى بشر است ؛ يعنى اوست كه معرفت خود را فىالجمله در فطرت انسان به وديعه سپرده است . به عنوان مثال هر انسانى فطرتاً به خدا ايمان دارد ، ولو اين ايمان در مغز لاشعور و مربوط به روانكاوى باشد . 2 - قسم دوم : معرفت خدا عقلى است ؛ يعنى همان استدلالهايىكه در فلسفه و علم كلام راجع به وجود " واجبالوجود " صورت گرفته بود . تمام آن استدلالها از نظر عقلى خدا را براى انسان ثابت مىكند . نظم و اتقان عالم .